Akciğer Kanseri Teşhisi Nasıl Konur?

Akciğer kanseri teşhisi tek bir testle değil, görüntüleme ve patolojinin birlikte kullanıldığı aşamalı bir süreçle konur. Toraks BT şüpheli kitle veya nodülü gösterebilir; kesin tanının temelini ise çoğu zaman biyopsiyle alınan hücre veya dokunun patolog tarafından incelenmesi oluşturur.

Akciğer Kanseri Teşhisinde İlk Adım Nedir?

Tanı süreci genellikle kişinin belirtileri, sigara ve mesleki maruziyet öyküsü ile başlar. NHS, sürekli öksürük veya nefes darlığı gibi şikâyetlerde fizik muayene ve bazı temel testlerden sonra akciğer grafisinin ilk görüntüleme yöntemlerinden biri olarak kullanılabildiğini belirtmektedir.

Akciğer grafisinde şüpheli bir gölge görülürse veya klinik şüphe sürüyorsa toraks BT yapılır. BT, lezyonun boyutunu, şeklini, akciğerdeki konumunu ve büyümüş lenf düğümlerini akciğer grafisinden daha ayrıntılı gösterebilir. Buna rağmen BT görüntüsü tek başına tümörün hücre tipini kesinleştirmez.

Akciğer Kanseri Kesin Tanısı Biyopsiyle Nasıl Konur?

American Cancer Society, gerçek kanser tanısının akciğer hücrelerinin laboratuvarda incelenmesiyle yapıldığını belirtmektedir. Şüpheli lezyondan örnek almak için kullanılacak yöntem, kitlenin ana hava yollarına yakınlığına, akciğerin dış kısmında bulunmasına veya mediastinal lenf düğümlerinin örneklenmesi gerekip gerekmediğine göre seçilir.

• Bronkoskopi: Ana hava yollarındaki tümör veya tıkanıklıkları görmek ve biyopsi almak için kullanılabilir.
• EBUS: Bronş çevresindeki ve mediastendeki lenf düğümlerini ultrasonla görüntüleyip örneklemeye yardımcı olur.
• BT eşliğinde iğne biyopsisi: Akciğerin periferik veya göğüs duvarına yakın lezyonlarında kullanılabilir.
• Cerrahi biyopsi: Daha az invaziv yöntemlerle yeterli doku alınamadığında veya aynı seansta cerrahi tedavi planlandığında gündeme gelebilir.

Patoloji raporu küçük hücreli veya küçük hücreli olmayan ayrımını yapar ve gerekli alt tipi belirler. Küçük hücreli olmayan hastalıkta immünohistokimya ve moleküler testler, tanı ve tedavi seçiminde ek bilgi sağlayabilir.

Tanıdan Sonra Evre Nasıl Belirlenir?

PET-BT, tümörün metabolik aktivitesini ve vücudun başka bölgelerine yayılım olasılığını değerlendirmede kullanılır. American Cancer Society, PET/BT’nin akciğer tümörlerinde evreleme amacıyla sık kullanıldığını; beyin veya omuriliği değerlendirmek için ise MR’ın daha uygun olduğunu belirtmektedir.

Özellikle cerrahi düşünülen hastalarda mediastinal lenf düğümlerinin doğru evrelenmesi önemlidir. PET-BT’de aktif görünen lenf düğümleri enfeksiyon veya inflamasyon nedeniyle de pozitif olabileceğinden bazı hastalarda EBUS veya mediastinoskopiyle patolojik doğrulama gerekir.

Prof. Dr. Levent Alpay’ın Klinik Değerlendirmesi

Tanı sürecindeki en önemli noktalardan biri, mümkün olan en güvenli yöntemle tedavi planına yetecek miktarda doku elde etmektir. Prof. Dr. Levent Alpay’a göre, yalnızca “biyopsi yapıldı mı?” sorusu değil, biyopsinin hangi lezyondan ve hangi amaçla alınacağı önemlidir. Mediastinal lenf düğümünden alınan tek bir örnek bazen hem tanıyı hem evreyi aynı anda sağlayabilirken, periferik bir nodülde BT eşliğinde biyopsi daha uygun olabilir. Cerrahi düşünülen hastalarda gereksiz veya eksik evrelemeden kaçınmak için görüntüleme ve doku örnekleme sırası önceden planlanmalıdır.

Şüpheli Bulgudan Tedavi Planına Hasta Yolculuğu

1. Belirtiler ve risk faktörleri değerlendirilir.
2. Akciğer grafisi ve toraks BT ile lezyonun anatomisi incelenir.
3. Gerekirse PET-BT ve beyin MR ile evreleme başlatılır.
4. Bronkoskopi, EBUS, iğne veya cerrahi yöntemle doku örneği alınır.
5. Patoloji ve gerektiğinde moleküler testlerle tümörün biyolojik özellikleri belirlenir.
6. Sonuçlara göre akciğer tümörü tedavi seçenekleri multidisipliner olarak planlanır.

Prof. Dr. Levent Alpay’a göre, tanı ile evreleme birbirinden kopuk süreçler değildir. Doğru seçilmiş biyopsi bölgesi, özellikle lenf düğümü tutulumu şüphesinde, hem hastalığın tipini hem de cerrahi uygunluğu belirlemeye yardımcı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Röntgen kesin tanı koyar mı?

Hayır. NHS, akciğer grafisinin tümörleri gösterebildiğini ancak kanser ile başka hastalıkları kesin ayıramadığını belirtmektedir.

BT’de görülen her nodül kanser midir?

Hayır. Enfeksiyon, skar dokusu ve iyi huylu nodüller de BT’de görülebilir. Risk özellikleri ve gerekirse biyopsi değerlendirilir.

PET-BT kesin kanser tanısı koyar mı?

Hayır. Enfeksiyon ve inflamasyon da PET’te aktif görünebilir. Kesin tanı çoğu zaman doku incelemesine dayanır.

Biyopsi olmadan tedavi başlanır mı?

Çoğu durumda patolojik doğrulama gerekir. Acil veya özel klinik durumlarda yaklaşım multidisipliner olarak değişebilir.

Moleküler test neden yapılır?

Özellikle küçük hücreli olmayan tümörlerde hedefe yönelik tedavi veya immünoterapi seçimini etkileyebilecek biyolojik özellikleri araştırmak için yapılabilir.

Tanı, görüntülemede bir kitle görmekten daha fazlasıdır. Hücre tipinin patolojiyle doğrulanması ve hastalığın doğru evrelenmesi tedavinin temelini oluşturur.