Pnömotoraks Akciğer Filminde Nasıl Görülür?

11 Kasım 2026 Prof. Dr. Levent Alpay

📌 Kısaca Bilmeniz Gerekenler

  • Akciğer filmindeki temel bulgu, göğüs duvarından ayrılmış ince bir visseral plevra çizgisi ve bu çizginin dışında normal akciğer damar izlerinin görülmemesidir.
  • Ayakta çekilen grafide plevral hava çoğunlukla akciğerin tepe ve dış yan bölümünde daha belirgin görünür.
  • Yatarak çekilen grafilerde küçük hava birikimleri gözden kaçabilir; “deep sulcus” adı verilen anormal derecede derin kostofrenik açı bazen tek ipucu olabilir.
  • Tansiyon tablosunda hasta dolaşım açısından bozuluyorsa tedavi için akciğer filmi beklenmez; bu durum öncelikle klinik olarak tanınır.

Pnömotoraks akciğer filminde, akciğerin göğüs duvarından ayrıldığı ince plevra çizgisi ve bu çizginin dışında damar izlerinin kaybolmasıyla fark edilebilir. Büyük hava birikimlerinde akciğer daha belirgin içe çöker; ancak küçük veya yatar pozisyonda çekilmiş filmlerde bulgular çok daha silik olabilir.

Pnömotoraks Akciğer Filminde Hangi Bulgularla Anlaşılır?

Ayakta çekilmiş kaliteli bir akciğer grafisinde plevral hava yerçekiminin etkisiyle çoğunlukla yukarı ve dış yana yerleşir. NCBI Bookshelf’in 2025–2028 göğüs görüntüleme kaynağı, en tipik görünümü akciğer yüzeyini temsil eden ince visseral plevra çizgisinin seçilmesi ve bu çizginin göğüs duvarı tarafında normal damar-parankim işaretlerinin bulunmaması olarak tanımlar.

Grafide hava, akciğer dokusuna göre daha koyu yani daha radyolusent görünür. Bu nedenle çökmüş akciğer dokusuyla göğüs duvarı arasındaki bölge normalden daha siyah izlenebilir. Merck Manual da plevral çizgi ile göğüs duvarı arasında akciğer damar izlerinin bulunmamasını tanısal radyografik bulgulardan biri olarak belirtir.

Film BulgusuNe Anlama Gelir?
İnce visseral plevra çizgisiÇökmüş akciğerin dış sınırını gösterir
Plevra çizgisinin dışında damar izlerinin olmamasıPlevral boşlukta hava bulunduğunu destekler
Periferde artmış siyahlıkHavanın akciğer ile göğüs duvarı arasında biriktiğini düşündürür
Akciğerin içe doğru küçülmüş görünmesiDaha büyük hava birikimlerinde sönmenin belirginleştiğini gösterir
Mediasten veya trakeanın karşı tarafa itilmesiBüyük basınç etkisi olabilir; klinik tansiyon tablosunda önemlidir

Prof. Dr. Levent Alpay’ın akciğer sönmesi ve delinmesi bilgilendirmesinde de akciğer grafisinin ilk ve hızlı tanı yöntemlerinden biri olduğu, akciğer dokusunun göğüs duvarından ayrıldığı hattın görüntülenebildiği belirtilir. Prof. Dr. Levent Alpay’a göre, küçük sönmelerin veya üst akciğerdeki bleblerin ayrıntılı değerlendirilmesinde toraks BT ek bilgi sağlayabilir.

Pnömotoraks Küçükse Akciğer Filminde Gözden Kaçabilir mi?

Evet. Küçük miktardaki plevral hava özellikle teknik kalitesi düşük filmlerde veya hastanın yatar pozisyonda olduğu çekimlerde fark edilmeyebilir. StatPearls, küçük ve “okkült” olguların standart grafide görülmeyip başka bir nedenle çekilen BT’de saptanabildiğini belirtir. Bu nedenle klinik şüphe güçlü olduğu halde film normal görünüyorsa değerlendirme yalnız tek grafiyle bitmeyebilir.

Ayakta filmde hava çoğunlukla tepe bölgesine yükselirken, sırtüstü yatan hastada plevral hava göğsün ön-alt bölümlerine dağılabilir. Bu durumda klasik apikal plevra çizgisi belirgin olmayabilir. NCBI görüntüleme kaynağında “deep sulcus sign”, yani kostofrenik açının normalden daha derin ve koyu görünmesi, yatar pozisyondaki hastada önemli ipuçlarından biri olarak açıklanır.

Akciğer Filminde Tansiyon Bulguları Nasıl Görünebilir?

Büyük basınç oluşturan hava birikiminde çöken akciğer küçülürken aynı taraftaki göğüs boşluğu genişleyebilir. Grafide mediastenin ve trakeanın karşı tarafa itilmesi, diyaframın aşağı doğru düzleşmesi ve etkilenen tarafta belirgin damar izi kaybı görülebilir. Merck Manual ve StatPearls bu bulguları büyük/tansiyon tablolarında tarif eder.

Ancak burada önemli bir güvenlik noktası vardır: tansiyon tablosu radyoloji tanısı değildir. Tansiyon düşmesi, ciddi solunum sıkıntısı ve dolaşım bozukluğu bulunan bir hastada hayat kurtarıcı dekompresyon için görüntüleme beklenmez. BTS klinik yaklaşımı ve güncel acil tıp kaynakları, hemodinamik olarak dengesiz hastada tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgular.

Akciğer Filminde Hangi Görüntüler Yanıltıcı Olabilir?

Akciğer grafisinde her çizgi gerçek plevra sınırı değildir. Deri kıvrımı, skapula kenarı, giysi veya çarşaf artefaktları ve büyük amfizem bülleri akciğer sönmesini taklit edebilir. Ayırıcı noktaların başında, gerçek plevra çizgisinin dışında akciğer damar izlerinin bulunmaması gelir.

NCBI görüntüleme kaynağı, deri kıvrımlarının bazen plevral çizgiyle karıştırıldığını; ancak bu çizginin her iki tarafında damar-parankim işaretlerinin devam edebildiğini açıklar. Büyük büllerde ise ince duvarlı hava alanları akciğer dokusu içinde yer alır. Şüpheli durumda BT, plevral hava ile büyük bülü ayırmada çok daha ayrıntılı görüntü sağlar.

Akciğer Grafisi Yetmezse BT veya Ultrason Ne Zaman Kullanılır?

Toraks BT, çok küçük hava koleksiyonlarını, lokalize yani loküle alanları ve eşlik eden bül, travma veya akciğer hastalığını grafiden daha ayrıntılı gösterebilir. Merck Manual, BT’nin özellikle sırtüstü hastalarda ve grafide belirsizlik bulunduğunda plevral havayı çok iyi gösterdiğini belirtir. Rutin olarak her hastaya BT çekilmesi ise gerekli değildir.

Yatak başı akciğer ultrasonu da özellikle acil servis ve yoğun bakımda kullanılabilir. Ultrasonografide normal “lung sliding” hareketinin kaybolması, B çizgilerinin görülmemesi ve uygun klinik bağlamda “lung point” bulgusu tanıyı destekler. StatPearls, bu yöntemin deneyimli ellerde yararlı olduğunu ancak operatör deneyimine bağımlı olduğunu vurgular.

Travma hastalarında görüntüleme yaklaşımı ayrıca değişebilir. Levent Alpay’ın göğüs travmaları ve acil cerrahi sayfasında akciğer grafisi ilk değerlendirmede önemli bir yöntem olarak ele alınırken, BT’nin eşlik eden akciğer ve göğüs içi yaralanmaları ayrıntılı göstermede daha kapsamlı bilgi sağladığı belirtilir.

Prof. Dr. Levent Alpay’ın Klinik Değerlendirmesi

Prof. Dr. Levent Alpay’ın yayımlanmış pnömotoraks bilgilendirmesinde tanı sürecinin, ani göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi klinik bulguların radyolojik görüntülerle doğrulanmasına dayandığı belirtilir. Prof. Dr. Levent Alpay’a göre, akciğer grafisi çoğu hastada ilk hızlı değerlendirme aracıdır; çökmüş akciğer ile göğüs duvarı arasındaki plevra hattı görüntülenebilir. Buna karşılık küçük sönmeler, büyük büllerle karışan görünümler veya nüks riskini etkileyen apikal blebler söz konusu olduğunda toraks BT daha ayrıntılı anatomik bilgi sunar. Görüntüleme seçimi yalnız filmin görünümüne değil, hastanın nefes darlığı, dolaşım durumu, travma öyküsü ve altta yatan akciğer hastalığı gibi klinik özelliklere göre yapılır. Özellikle grafi ile klinik bulgular birbiriyle uyuşmuyorsa, küçük veya atipik yerleşimli hava koleksiyonlarını dışlamak için ileri görüntüleme değerlendirmesi önem kazanır.

Grafiden Sonra Süreç Nasıl İlerler?

  1. Klinik durum değerlendirilir: Nefes darlığı, göğüs ağrısı, oksijenlenme, nabız ve kan basıncı göz önünde bulundurulur.
  2. Grafi bulguları incelenir: Plevra çizgisi, periferde damar izi kaybı, sönmenin yaygınlığı ve karşı tarafa bası olup olmadığı değerlendirilir.
  3. Belirsizlik varsa ileri görüntüleme seçilir: Küçük veya loküle hava, bül ayrımı ya da eşlik eden akciğer hastalığı için BT kullanılabilir.
  4. Tedavi klinik duruma göre belirlenir: Stabil bazı hastalarda izlem mümkünken, başka hastalarda aspirasyon veya göğüs tüpü gerekebilir.
  5. Nüks veya devam eden hava kaçağı değerlendirilir: Tekrarlayan olgularda VATS kapalı göğüs cerrahisi ile bleb/bül çıkarılması ve plörodezis gibi yöntemler gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Akciğer sönmesi filmde kesin görülür mü?

Büyük olgular çoğunlukla kolay fark edilir ancak küçük, loküle veya yatar pozisyonda bulunan hava koleksiyonları standart grafide gözden kaçabilir. Klinik şüphe devam ederse BT veya uygun durumda ultrason kullanılabilir.

Akciğer filminde plevra çizgisi ne demektir?

Visseral plevra çizgisi çökmüş akciğerin dış sınırını temsil eder. Bu çizginin göğüs duvarı tarafında normal damar işaretlerinin görülmemesi, plevral boşlukta hava bulunduğunu destekleyen önemli bir bulgudur.

Röntgen normal çıkarsa akciğer sönmesi yok mudur?

Her zaman değil. Çok küçük veya yatar pozisyonda yerleşen hava standart grafide fark edilmeyebilir. Ani göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtilerle klinik şüphe yüksekse ileri görüntüleme gerekebilir.

Akciğer filmi ile bül ve akciğer sönmesi karışabilir mi?

Evet. Özellikle büyük amfizem bülleri grafide hava dolu koyu alanlar şeklinde görünebilir ve ayırımı zorlaştırabilir. BT, bülün akciğer dokusu içindeki yerini ve plevral havayı daha ayrıntılı gösterir.

Tansiyon şüphesinde önce film mi çekilir?

Hemodinamik olarak dengesiz ve klinik olarak tansiyon tablosu düşünülen hastada acil tedavi görüntüleme için geciktirilmez. Stabil hastalarda akciğer grafisi tanıyı doğrulamak ve diğer bulguları değerlendirmek için kullanılabilir.

Kaynaklar
  • Roberts ME vd., “British Thoracic Society Guideline for pleural disease”, Thorax, 2023 — thorax.bmj.com
  • NCBI Bookshelf, “Diseases of the Pleura and Chest Wall – Pneumothorax on Imaging”, Diseases of the Chest, Heart and Vascular System 2025–2028 — ncbi.nlm.nih.gov
  • Merck Manual Professional Edition, “Pneumothorax” — merckmanuals.com
  • StatPearls / NCBI Bookshelf, “Acute Pneumothorax Evaluation and Treatment”, güncel erişim 2026 — ncbi.nlm.nih.gov
  • Cases Susarte I vd., “Should we perform an inspiratory or an expiratory chest radiograph for the initial diagnosis of pneumothorax?”, Radiología, 2018 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Tıbbi olarak incelenmiştir. Sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Prof. Dr. Levent Alpay

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olan Prof. Dr. Levent Alpay, göğüs cerrahisi uzmanlık eğitimini İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tamamlamıştır. 2015 yılında Doçent, 2021 yılında Profesör unvanını kazanan Prof. Dr. Alpay'ın 634 atıf ve h-index 16 değerine sahip uluslararası akademik yayınları bulunmaktadır. Torakoskopik akciğer kanseri cerrahisi, plevra hastalıkları ve mediasten cerrahisi alanlarında Medistate Çekmeköy ve Kavacık hastanelerinde hastalarına hizmet vermektedir.

Akademik Profil →
  • →
  • İletişim - Contact

    İletişim Formu - Contact Form

  • +905550251212
  • Medistate Çekmeköy Hastanesi, Merkez, Erenler Cd No:16, 34782 Çekmeköy/İstanbul